Yoncalı ılıcası denen kaplıcanın ılıman sıcaklıkta latif suyu vardır. Bütün Kütahya halkı pek çok kişi kiraz mevsiminde büyük ve küçük çadırlar kurarak, beşer onar gün burada kalıp eğlenirler ve bu kaplıca hamamına girip sağlam vücuda sahip olurlar. Yetmiş derde devadır. Hatta (cüzam) vücudda çıkan onarılmaz yaralar, (beras) deride leke hastalığı ve (daüs saleb) saç sakal ve kıl dökülmesi gibi deri hastalıklarına da deva olan kaplıcadır. Sultan keyhüsrev üzeri kubbeli ve içinde halvetler olan kargir binalar inşa ettirmiştir.

Dört tarafı dağlar ve bahçeler ile çevrili ağaçların sona kadar devam ettiği mahallelerde herkes aileleleri ile zevkle eğlenirler. Etraf köylerden o kadar çok çeşitli meyveler sebzeler ve yiyecek içecekler gelir ki kurulan pazarı anlatmak mümkün değildir. Gerçekten zevk-ü sefa edecek gezilecek görülecek bir mesire yeridir.

Anlatılan efsaneye göre: Her derde deva olan Yoncalı, yüzlerce yıl Kirazlı dağının eteğinde, yerden sıcak su kaynayan bir bataklık olarak bilinirmiş.

Anadolu Selçuklu Devleti döneminde Sultan II.Alaattin Keykubat’ ın Gülümser Hatun adında hastalıklı bir kızı varmış. Genç yaşında hastalanmış ve derdine bir türlü deva bulunamamış. Uyuz bir tilkinin Yoncalı’ daki bataklıkta iyileştiğini görenlerin teklifi üzerine Gülümser Hatun’ u sıcak suda yıkamışlar. Burada bir süre yıkanan Gülümser Hatun, felçli olarak getirildiği Yoncalı’ dan gerçekten gülümseyerek, sağlığına kavuşmuş olarak ayrılmış.

Sultan II.Alaaddin Keykubat, başka insanların da şifa bulması için Yoncalı’ da havuzlu büyük bir hamam ve bir camii yaptırmıştır. Kitabesinden bu yapıların 1233 yılında inşa edildiği anlaşılmaktadır.